5. sınıf okuma anlama metinleri
Türkçe Atölyesi için yazılmış 4 metin. Öğrenci metni sesli okur, siz bir dakika tutarsınız; sonra soruları cevaplar ve cevabın metindeki kanıtını bulur. Her metnin öğrenci ve cevaplı öğretmen kâğıdı ayrı yazdırılır.
Nasıl kullanılır?
- Bir dakika tutun. Öğrenci metni ilk kez sesli okurken “Süreyi başlat”a basın. Süre dolunca kaldığı kelimeye dokunun, hataları girin.
- Soruları cevaplasın. Her cevaptan sonra sorun: “Bunu metnin neresinden anladın?”
- Kanıtı birlikte görün. “Cevapları göster” kanıt cümlesini metinde vurgular. Kâğıt için öğrenci ya da öğretmen kâğıdını yazdırın.
Okuma anlama · öğrenci kâğıdı · 5. sınıf · Öyküleyici metin · 255 kelime
- Adı soyadı
- Sınıfı
- No
- Tarih
Metni okuyun, soruları cevaplayın. Seçmeli sorularda doğru şıkkı daire içine alın.
Okuma anlama · öğretmen kâğıdı, cevaplı · 5. sınıf · Öyküleyici metin · 255 kelime. Kanıtlar metinde numaralı ve altı çizili.
255 kelime · Başarılı eşiğinde yaklaşık 2 dakika
Köprünün Sırrı
Türkçe Atölyesi için yazıldı.
Fen şenliğine iki gün kalmıştı. Ozan haftalardır dondurma çubuklarından bir10 köprü maketi yapıyordu; her akşam ödevini bitirince birkaç çubuk daha20 ekliyordu. Son çubuğu da yapıştırınca maketi masanın ortasına koydu ve30 gururla baktı. Köprünün ne kadar sağlam olduğunu görmek için üstüne40 kalın bir sözlük bıraktı.
Bir çatırtı duyuldu. Köprünün ortası içe50 doğru büküldü, iki çubuk yerinden fırladı. Ozan sözlüğü hemen kaldırdı60 ama iş işten geçmişti. Maketi kutusuna koyup kapağını kapattı. “Ben70 şenliğe katılmıyorum,” dedi. “İki günde yenisini yapamam.”
O akşam kardeşi80 Nehir, elinde annesinin telefonuyla odaya geldi. Parktaki yaya köprüsünün fotoğraflarını90 çekmişti. “Bak,” dedi, “bu köprünün yanları hep üçgen. Seninkinde hiç100 üçgen yok, hepsi kare.” Ozan önce omuz silkti. “Fotoğraf neyi110 değiştirecek ki?” diye söylendi. Sonra fotoğraflara daha dikkatli baktı. Demir120 çubuklar gerçekten de yan yana dizilmiş üçgenler oluşturuyordu.
İkisi masaya130 oturup küçük bir deneme yaptı. Dört çubuğun uçlarını raptiyeyle birleştirip140 mantar panonun üstünde bir kare kurdular. Kareyi bir köşesinden ittiklerinde150 şekli kolayca kaydı ve yamuldu. Sonra üç çubukla bir üçgen160 kurdular. Üçgeni ne kadar ittilerse de şekli bozulmadı. Ozan gülümsedi.170 Sorunun çubuklarda değil, onların diziliş biçiminde olduğunu anlamıştı.
Ertesi gün180 okuldan döner dönmez işe koyuldular. Ozan çubukları kesip yapıştırdı, Nehir190 de tutkal kuruyana kadar her üçgenin köşesini tuttu. Nehir bir200 ara tutkallı parmağıyla burnunu kaşıyınca ikisi de kahkahayı bastı. Akşam210 yemeğine kadar köprünün iki yanı üçgenlerle dolmuştu.
Şenlik günü Ozan'ın220 köprüsü, üstüne konan iki kalın sözlüğü taşıdı. Ozan maketin yanına230 iki fotoğraf koymuştu: birinde çöken ilk köprü, ötekinde yenisi vardı.240 Fotoğrafların altına kendi el yazısıyla şu cümleyi yazmıştı: İlk köprüm250 bana ikincisini nasıl yapacağımı öğretti.
Sorular
1Ozan, köprünün sağlam olup olmadığını anlamak için ne yaptı?
Cevap: B) Köprünün üstüne kalın bir sözlük bıraktı
Metindeki kanıt: “Köprünün ne kadar sağlam olduğunu görmek için üstüne kalın bir sözlük bıraktı.”
2Hikâyede sorunun ortaya çıktığı olay hangisidir?
Cevap: A) Köprünün ortasının içe doğru bükülmesi
Metindeki kanıt: “Köprünün ortası içe doğru büküldü, iki çubuk yerinden fırladı.”
Hikâyenin düğümü burada: köprü çöker, Ozan şenlikten vazgeçmek ister.
3Ozan neden şenliğe katılmak istemedi?
Cevap: C) Yenisini yetiştiremeyeceğini düşündüğü için
Metindeki kanıt: “İki günde yenisini yapamam.”
4“İş işten geçmişti” sözü metinde hangi anlamda kullanılmıştır?
Cevap: D) Olan olmuştu, düzeltmek için çok geçti
Metindeki kanıt: “Ozan sözlüğü hemen kaldırdı ama iş işten geçmişti.”
Sözlüğü kaldırmak köprüyü kurtarmadı: çubuklar çoktan yerinden fırlamıştı.
5Hikâyeden çıkarılabilecek en uygun ders hangisidir?
Cevap: B) Yapılan bir hata, işin doğrusunu öğretebilir
Metindeki kanıt: “İlk köprüm bana ikincisini nasıl yapacağımı öğretti.”
6Ozan, sorunun çubuklarda değil diziliş biçiminde olduğunu hangi denemeyle anladı? Denemeyi kendi cümlelerinizle anlatın.
Örnek cevap: Nehir'le önce dört çubuktan bir kare kurdular; kareyi köşesinden itince şekli yamuldu. Sonra üç çubukla bir üçgen kurdular; üçgen itilince bozulmadı. Böylece aynı çubukların üçgen biçiminde dizilince sağlam durduğunu gördü.
Metindeki kanıt: “Üçgeni ne kadar ittilerse de şekli bozulmadı.”
Cevapla birlikte metindeki kanıt cümlesi de vurgulanır.
Kitapta bu türden: 2, 14 ve 22. ders (hikâye analizi, fabl analizi, masal analizi), 5. Sınıf Okuma Anlama Beceri Uygulamaları.
Türkçe Atölyesi · turkceatolyesi.tr/okuma-anlama-metinleri/5-sinif#metin-kopru
Okuma anlama · öğrenci kâğıdı · 5. sınıf · Bilgilendirici metin · 246 kelime
- Adı soyadı
- Sınıfı
- No
- Tarih
Metni okuyun, soruları cevaplayın. Seçmeli sorularda doğru şıkkı daire içine alın.
Okuma anlama · öğretmen kâğıdı, cevaplı · 5. sınıf · Bilgilendirici metin · 246 kelime. Kanıtlar metinde numaralı ve altı çizili.
246 kelime · Başarılı eşiğinde yaklaşık 2 dakika
Kovandaki Dans
Türkçe Atölyesi için yazıldı.
Bir bal arısının, kovandan epey uzakta çiçeklerle dolu bir tarla10 bulduğunu düşünelim. Arı kovana döndüğünde arkadaşlarına bu tarlanın yerini nasıl20 anlatır? Arıların konuşacak bir dili yoktur ama bilgi aktarmanın başka30 bir yolu vardır: dans.
Arı, kovanın içinde petek üzerinde dans40 eder. Kovanın içi karanlık olduğu için öteki arılar dansı gözleriyle50 izlemez. Dans edenin hemen arkasında durur, onun hareketlerini dokunarak ve60 titreşimleri algılayarak takip ederler.
Yiyecek kovana yakınsa arı küçük daireler70 çizerek döner. Bir o yöne, bir bu yöne dönerek aynı80 küçük daireyi tekrar tekrar çizer. Bu dans, yiyeceğin yakında olduğunu90 söyler ama yönünü göstermez. Yiyecek uzaktaysa arı başka bir dansa100 geçer. Kısa bir düz çizgi boyunca karnını sağa sola sallayarak110 ilerler. Sonra bir sağdan bir soldan dönerek başladığı yere gelir120 ve aynı çizgiyi yeniden yürür. Bu harekete sallanma dansı denir.130
Sallanma dansında iki bilgi birden vardır. Birincisi yöndür. Arının düz140 çizgide ilerlerken peteğin yukarı yönüyle yaptığı açı, yiyeceğin güneşe göre150 yönünü gösterir. Örneğin arı tam yukarı doğru ilerliyorsa yiyecek güneşin160 bulunduğu yöndedir. İkincisi uzaklıktır. Sallanma ne kadar uzun sürerse yiyecek170 o kadar uzaktadır.
Dansı izleyen arılar, dans eden arının üzerine180 sinmiş çiçek kokusunu da alır. Dans eden arı bazen getirdiği190 nektardan onlara biraz tattırır. Böylece hem nereye gideceklerini hem de200 ne arayacaklarını öğrenirler. Ardından kovandan çıkıp tarif edilen yöne uçarlar.210
Bilim insanları bu dansı uzun yıllar boyunca gözlemleyip kaydetti. Peteğin220 üzerindeki açıları ölçtüler, dans eden arıların gittiği yerleri tek tek230 izlediler. Bugün arıların dansı, hayvanların da karmaşık bilgileri birbirine aktarabildiğinin240 en iyi bilinen örneklerinden biri sayılıyor.
Sorular
1Metne göre öteki arılar dansı neden gözleriyle izlemez?
Cevap: B) Kovanın içi karanlık olduğu için
Metindeki kanıt: “Kovanın içi karanlık olduğu için öteki arılar dansı gözleriyle izlemez.”
2Metne göre daire dansı ile sallanma dansı arasındaki fark nedir?
Cevap: D) Daire dansı yönü göstermez, sallanma dansı yönü de gösterir
Metindeki kanıt: “Bu dans, yiyeceğin yakında olduğunu söyler ama yönünü göstermez.”
Metin iki dansı karşılaştırır: daire dansı yalnız yakınlığı, sallanma dansı yönü ve uzaklığı bildirir.
3İki arıdan birinin sallanması ötekinden çok daha uzun sürüyorsa bu neyi gösterir?
Cevap: A) Onun bulduğu yiyeceğin daha uzakta olduğunu
Metindeki kanıt: “Sallanma ne kadar uzun sürerse yiyecek o kadar uzaktadır.”
4“Arının üzerine sinmiş çiçek kokusu” sözünde “sinmek” hangi anlamda kullanılmıştır?
Cevap: C) Bir şeye geçip orada kalmak
Metindeki kanıt: “Dansı izleyen arılar, dans eden arının üzerine sinmiş çiçek kokusunu da alır.”
“Sinmek”in “korkup büzülmek” anlamı da var; burada koku arının üzerine geçip kalmış.
5“Örneğin arı tam yukarı doğru ilerliyorsa yiyecek güneşin bulunduğu yöndedir.” cümlesinde hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmuştur?
Cevap: B) Örneklendirme
Metindeki kanıt: “Örneğin arı tam yukarı doğru ilerliyorsa yiyecek güneşin bulunduğu yöndedir.”
Yazar, dansın yönü nasıl gösterdiğini bir örnekle somutlaştırıyor.
6Metnin ana düşüncesini bir cümleyle yazın. Sonra sallanma dansının taşıdığı iki bilgiyi sıralayın.
Örnek cevap: Bal arıları dans ederek yiyeceğin yerini birbirine aktarır. Sallanma dansı yiyeceğin yönünü (düz çizginin peteğin yukarı yönüyle yaptığı açı) ve uzaklığını (sallanmanın ne kadar sürdüğü) gösterir.
Metindeki kanıt: “Arıların konuşacak bir dili yoktur ama bilgi aktarmanın başka bir yolu vardır: dans.”
Cevapla birlikte metindeki kanıt cümlesi de vurgulanır.
Kitapta bu türden: 6, 12, 18 ve 24. ders (okuma-anlama beceri testi), 5. Sınıf Okuma Anlama Beceri Uygulamaları.
Türkçe Atölyesi · turkceatolyesi.tr/okuma-anlama-metinleri/5-sinif#metin-ari-dansi
Okuma anlama · öğrenci kâğıdı · 5. sınıf · Şiir · 130 kelime
- Adı soyadı
- Sınıfı
- No
- Tarih
Metni okuyun, soruları cevaplayın. Seçmeli sorularda doğru şıkkı daire içine alın.
Okuma anlama · öğretmen kâğıdı, cevaplı · 5. sınıf · Şiir · 130 kelime. Kanıtlar metinde numaralı ve altı çizili.
130 kelime · Başarılı eşiğinde yaklaşık 1 dakika
Yağmurdan Sonra
Türkçe Atölyesi için yazıldı.
Yağmur dindi, sokak sustu,
Kaldırımda ışık parlar.
Bulut gitti, gök10 yıkandı,
Pencereler perde açar.
Köşede küçük bir gölet
Bir ayna20 gibi uzanmış,
Göğü koynuna saklamış,
Bir serçe gelip yıkanmış.
Bakkal30 amca kepenk açtı,
Islak tenteyi silkeler,
Ekmek kokusu sokağa
Sıcak40 bir merhaba söyler.
Çatıdan bir damla düştü,
Kedi burnunu kaldırdı,50
Hapşırdı, sonra gerindi,
Güneşe doğru yayıldı.
Çocuklar koştu sokağa,
Çizmeler60 şıp şıp ötüşür,
Kaldırımın taşlarında
Bin küçük güneş üşüşür.
Bir70 kâğıttan gemi yaptık,
Bıraktık akan suya biz,
Gemi yüzdü köşeye80 dek,
Ardından koştuk dördümüz.
Annem balkondan seslendi:
“Islanmayın, üşürsünüz!”
Biz90 güldük, güldü gökyüzü,
Mavi, ıslak, temiz yüzü.
Rüzgâr geldi, sordu100 bana:
“Neden böyle güler yüzün?”
Dedim: “Bir yağmur yıkadı
Hem110 sokağı hem de beni.”
Yağmurdan sonra her yerde
Bir yenilik,120 bir tazelik;
Sokak, kedi, serçe, biz de
Güne yeniden başladık.130
Sorular
1Şiir kaç dörtlükten oluşur?
Cevap: C) Dokuz
Metindeki kanıt: “Yağmurdan sonra her yerde”
Son dörtlük bu dizeyle başlar. Şiirde dokuz dörtlük, otuz altı dize var; her dörtlük dört dizedir.
2Şair köşedeki küçük göleti neye benzetiyor?
Cevap: A) Bir aynaya
Metindeki kanıt: “Bir ayna gibi uzanmış”
“Gibi” sözü benzetmeyi gösterir: yağmurdan kalan küçük gölet, gökyüzünü yansıttığı için aynaya benzetilmiş.
3“Bin küçük güneş üşüşür” dizesinde “küçük güneşler” ile anlatılan nedir?
Cevap: D) Islak taşlarda parlayan ışık
Metindeki kanıt: “Bin küçük güneş üşüşür.”
Bir önceki dize yeri söyler: kaldırımın taşları. Güneş ışığı ıslak taşlarda küçük küçük parlıyor.
4Şiirde bakkal amca kepengi açınca ne yapar?
Cevap: B) Islak tenteyi silkeler
Metindeki kanıt: “Islak tenteyi silkeler”
5Şiirde ağır basan duygu hangisidir?
Cevap: C) Sevinç
Metindeki kanıt: “Biz güldük, güldü gökyüzü”
6Şiirdeki çocuk rüzgâra “Bir yağmur yıkadı / Hem sokağı hem de beni.” diyor. Yağmurun çocuğu “yıkaması” ne anlama geliyor olabilir? Düşüncenizi şiirden bir dizeyle destekleyin.
Örnek cevap: Yağmur yalnız sokağı değil, çocuğun içini de ferahlatmış; çocuk kendini yenilenmiş ve mutlu hissediyor. “Biz güldük, güldü gökyüzü” ya da “Bir yenilik, bir tazelik” dizeleri bu sevinci gösterir.
Metindeki kanıt: “Hem sokağı hem de beni.”
Cevapla birlikte metindeki kanıt cümlesi de vurgulanır.
Kitapta bu türden: 9 ve 21. ders (şiir analizi), 5. Sınıf Okuma Anlama Beceri Uygulamaları.
Türkçe Atölyesi · turkceatolyesi.tr/okuma-anlama-metinleri/5-sinif#metin-yagmurdan-sonra
Okuma anlama · öğrenci kâğıdı · 5. sınıf · Medya metni · 248 kelime
- Adı soyadı
- Sınıfı
- No
- Tarih
Metni okuyun, soruları cevaplayın. Seçmeli sorularda doğru şıkkı daire içine alın.
Okuma anlama · öğretmen kâğıdı, cevaplı · 5. sınıf · Medya metni · 248 kelime. Kanıtlar metinde numaralı ve altı çizili.
248 kelime · Başarılı eşiğinde yaklaşık 2 dakika
Pil Kumbaraları Doldu
Okul bülteni. Okul, sınıflar ve sayılar kurgudur.
Türkçe Atölyesi için yazıldı.
Okulumuzda dört hafta süren atık pil kampanyası geçen cuma sona10 erdi. Kampanyaya dört beşinci sınıf katıldı. Kampanya boyunca her beşinci20 sınıfın kapısının yanında küçük bir pil kumbarası durdu. Öğrenciler evde30 biten pilleri getirip bu kumbaralara attı. Toplanan piller belediyenin atık40 pil kutusuna teslim edildi.
Kumbaraları fen bilimleri kulübünün üyeleri hazırladı.50 Boş karton kutuların üstüne pil resimleri çizip sınıfın adını yazdılar,60 kapaklarına bir pilin sığacağı genişlikte dar bir delik açtılar. Deliğin70 dar olmasının bir nedeni vardı: Kumbaraya pilden başka bir şey80 atılmasın istendi.
Kulüp, kampanyanın ilk gününde sınıfları tek tek dolaşıp90 pillerin neden çöpe atılmaması gerektiğini anlattı. Pillerin içinde doğaya zarar100 verebilen maddeler bulunur. Çöpe atılan bir pil zamanla bozulur ve110 bu maddeler toprağa, oradan da suya karışabilir. Ayrı toplanan piller120 ise geri dönüşüm tesislerine gönderilir.
Aşağıdaki tabloda sınıfların dört haftada130 topladığı pil sayıları var. Kampanyada en çok pili 5-B sınıfı140 topladı. 5-A sınıfı ilk iki hafta geride kaldı ama son150 iki haftada en çok pili getiren sınıf oldu. 5-A sınıfından160 bir öğrenci, üçüncü haftadaki bu sıçramayı şöyle açıkladı: “Annem apartmanın170 girişine bir not astı. Komşularımız da biten pillerini bize verdi.”180
| Sınıf | 1. hafta | 2. hafta | 3. hafta | 4. hafta | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| 5-A | 6 | 9 | 31 | 28 | 74 |
| 5-B | 22 | 25 | 18 | 20 | 85 |
| 5-C | 14 | 12 | 15 | 11 | 52 |
| 5-D | 10 | 17 | 21 | 19 | 67 |
| Toplam | 52 | 63 | 85 | 78 | 278 |
Kampanya bitti ama pil toplama sürüyor. Kumbaralar yerinde kalacak ve190 her ayın son cuma günü boşaltılacak. Kulüp, toplanan pillerin sayısını200 her ay bültende duyuracak. Kulüp başkanı, gelecek ay altıncı sınıfların210 da kampanyaya katılmasını istediklerini söyledi.
Evinizde biten pilleri çöpe atmayın;220 okula getirin ya da en yakın atık pil kutusuna bırakın.230 Bu kutuları marketlerin ve bazı dükkânların girişinde görebilirsiniz. Küçük bir240 pil, doğru kutuya atılınca büyük bir iyilik yapar.
Sorular
1Tabloya göre dördüncü haftada en az pili hangi sınıf topladı?
Cevap: C) 5-C
Metindeki kanıt: Sınıflara göre toplanan pil sayısı tablosunda “5-C” satırı
4. hafta sütununda 5-C 11 pil topladı; öteki sınıflar 28, 20 ve 19.
2Tabloya göre okulda en çok pil hangi haftada toplandı?
Cevap: C) 3. haftada
Metindeki kanıt: Sınıflara göre toplanan pil sayısı tablosunda “Toplam” satırı
Toplam satırı haftaları karşılaştırır: 52, 63, 85 ve 78 pil.
3Aşağıdakilerden hangisine bültene bakarak kesin olarak ulaşılamaz?
Cevap: D) Pillerin kaç tanesinin geri dönüştürüleceğine
Metindeki kanıt: “Ayrı toplanan piller ise geri dönüşüm tesislerine gönderilir.”
Bülten pillerin geri dönüşüme gönderildiğini söylüyor ama kaçının dönüştürüleceğini yazmıyor. Öteki üçü bültende açıkça var.
4“Üçüncü haftadaki bu sıçrama” sözünde “sıçrama” hangi anlamda kullanılmıştır?
Cevap: A) Sayının birdenbire çok artması
Metindeki kanıt: “5-A sınıfından bir öğrenci, üçüncü haftadaki bu sıçramayı şöyle açıkladı:”
Tabloda 5-A ikinci hafta 9, üçüncü hafta 31 pil topluyor.
5Bu bülten yazısının asıl amacı nedir?
Cevap: B) Sonucu duyurup pil toplamayı sürdürmek
Metindeki kanıt: “Evinizde biten pilleri çöpe atmayın; okula getirin ya da en yakın atık pil kutusuna bırakın.”
6Bültene göre piller neden çöpe atılmamalı? Bültendeki bilgileri kullanarak iki cümleyle açıklayın.
Örnek cevap: Pillerin içinde doğaya zarar verebilen maddeler vardır. Çöpe atılan pil bozulunca bu maddeler toprağa, oradan da suya karışabilir.
Metindeki kanıt: “Çöpe atılan bir pil zamanla bozulur ve bu maddeler toprağa, oradan da suya karışabilir.”
Cevapla birlikte metindeki kanıt cümlesi de vurgulanır.
Kitapta bu türden: 7, 8, 19 ve 20. ders (grafik-tablo analizi, medya metinleri analizi), 5. Sınıf Okuma Anlama Beceri Uygulamaları.
Türkçe Atölyesi · turkceatolyesi.tr/okuma-anlama-metinleri/5-sinif#metin-pil-kampanyasi
5. sınıfta bir dakikalık sesli okuma
Kademeler kitabın 5. sınıf tablosundan: dakikada okunan kelime, her hata bir kelime düşer. Kitapta aynı ölçüm 1., 13. ve 23. derste yapılır. Başarılı eşiğinde (120 kelime) bu sayfadaki düzyazı metinler yaklaşık iki-üç dakikada okunur.
| Desteklenmeli | İyileştirilmeli | Geliştirilmeli | Güçlendirilmeli | Başarılı |
|---|---|---|---|---|
| 50 ve altı | 51–69 | 70–99 | 100–119 | 120 ve üzeri |
Bu bir tanı değildir; kitabın kendi tablosudur. Okuma hızı tek başına anlama düzeyini göstermez.